Organizacja Wydarzeń Kulturalnych

[2017.2] "Bo piękno na to jest, by zachwycało" - wernisaż retrospektywnej wystawy dzieł Bogusława Heczko (18 czerwca 2017 r., Muzeum Ustrońskie im. Jana Jarockiego)

W dniu 18 czerwca 2017 r. w Muzeum Ustrońskim im. Jana Jarockiego odbył się wernisaż retrospektywnej wystawy dzieł Bogusława Heczko z okazji 90. urodzin malarza, pt. „Bo piękno na to jest, by zachwycało”. Podczas uroczystości nestor ustrońskich artystów otrzymał wyjątkowe polskie odznaczenie – Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, nadany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na wniosek Towarzystwa Miłośników Ustronia. Trzeba też dodać, iż należący od 1992 r. do TMU Bogusław Heczko, w dniu 25 kwietnia 2017 r. otrzymał tytuł Członka Honorowego naszej organizacji.
Twórczość Jubilata przybliżył oraz jego najnowsze wydawnictwo pt. „Patrząc wstecz” zaprezentował prof. Marek Rembierz. Wydarzeniu towarzyszył koncert zespołu „Tekla Klebetnica”.
Współorganizatorami wernisażu byli: Miasto Ustroń, Muzeum Ustrońskie, Stowarzyszenie Twórcze „Brzimy”, Galeria „Rynek” oraz Towarzystwo Miłośników Ustronia.
Panu Bogusiowi serdecznie gratulujemy, a z okazji zaszczytnego Jubileuszu 90. urodzin życzymy dużo zdrowia i wszelkiej pomyślności! (bk)

[2017.1] Ustroń oraz jego mieszkańcy - dawniej i współcześnie [spotkanie popularyzujące 19 tom "Pamiętnika Ustrońskiego"] (21 lutego 2017 r., Parafia Ewangelicko-Augsburska w Ustroniu)

W ramach działań popularyzujących najnowszy, 19 tom „Pamiętnika Ustrońskiego”, podejmowanych w ostatnich tygodniach przez Towarzystwo Miłośników Ustronia, znalazło się także spotkanie, które odbyło się 21 lutego 2017 r. w sali Domu Parafialnego Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Ustroniu. Jak zwykle dopisała publiczność, zarówno mieszkańcy naszego miasta, jak i goście z Cieszyna oraz Cisownicy, mający ustrońskie korzenie. Rozpoczął Michał Pilch omówieniem zawartości periodyku, a następnie Bożena Kubień przedstawiła prezentację multimedialną „Ustroń oraz jego mieszkańcy – dawniej i współcześnie”, składającą się z fotografii pochodzących z publikacji. W komentowanie zdjęć z ożywieniem włączyli się obecni na spotkaniu autorzy, m.in. Halina Żelińska-Mika, Józef Sikora, a także Stanisław Hławiczka, o którego przodkach przeczytamy w wydawnictwie. Wydarzenie, współorganizowane przez ustroński Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego, okazało się znakomitą lekcją edukacji regionalnej.
Artykuły tworzące 19 tom „Pamiętnika Ustrońskiego” ilustruje łącznie 265 pięknych fotografii, głównie archiwalnych (nieraz unikatowych), ale nie zabrakło też współczesnych ujęć miejscowości. Książkę można jeszcze nabyć w Muzeum Ustrońskim im. Jana Jarockiego, w Miejskiej Informacji Turystycznej na rynku oraz na Parafii Ewangelicko-Augsburskiej.

Bożena Kubień

* * *

19 tom „Pamiętnika Ustrońskiego” zawiera 17 obszernych tekstów napisanych przez 13 autorów.

Dział I – Dzieje wybranych instytucji (m.in. szkół, organizacji, przedsiębiorstw):
Bożena Kubień – „Od Policyjnego Domu Zdrowia im. Marszałka Józefa Piłsudskiego do Szkoły Podstawowej nr 6 im. Józefa Kreta w Nierodzimiu”. Autorka przytacza mało znane wydarzenia związane z tym obiektem. Niewiele osób pamięta, że w latach 1938-1939 oraz 1945-1952 w opisywanym budynku działał Uniwersytet Ludowy Ziemi Cieszyńskiej. Opracowanie zilustrowane jest zarówno archiwalnymi, jak i współczesnymi fotografiami.
Józef Sikora – „>>Szanownej Publiczności ogłaszamy, że wapno pierwszorzędnej jakości wypalamy<<. O pracy dawnych ustrońskich wapienników”. Artykuł uzupełniony licznymi zdjęciami pozwala czytelnikowi zapoznać się z zapomnianą już działalnością tychże zakładów.
Paweł Stanieczek – „O Goleszowie to i owo...”. To drugi tekst w „Pamiętnikach Ustrońskich” z cyklu „Co słychać u sąsiadów za miedzą”. Materiał zawiera wiele ciekawostek z przeszłości, jak i współczesności Goleszowa. Opisane są w także związki Goleszowa z Ustroniem. Cykl ten zamierzamy kontynuować. W kolejnym tomie „Pamiętnika” znajdzie się opracowanie o Nydku, położonym po drugiej stronie Czantorii.
Janina Pilch – „Ewangelickie Stowarzyszenie „Maria Marta” w Ustroniu”. To pierwsza tak kompleksowo napisana monografia Stowarzyszenia.
Katarzyna Gluza – „Ewangelickie Centrum Aktywności Lokalnej w Ustroniu”. Tekst jest kontynuacją poprzedniego artykułu autorstwa Janiny Pilch, a opisana w nim organizacja prowadzi bardzo rozległą i ciekawą działalność wśród osób „sprawnych inaczej”.

Dział II – Ludzie – ustrońskie rody i sylwetki:
Bożena Kubień – „Szkic do portretu ustrońskiego rodu Hławiczków z >>Babilonki<<”. Początkowo na „Babilónce”, położonej na ustrońskich Gojach tuż przy granicy z Cisownicą, gospodarowali Anna i Paweł Drozdowie. W 1884 r. Ewa, ich córka, wyszła za mąż za Pawła Hławiczkę z Dzięgielowa. Od tego czasu „Babilónka” jest związana z rodziną Hławiczków.
Michał Pilch – „Andrzej Hławiczka – nauczyciel i muzyk”. Był młodszym bratem Pawła, opisanego we wspomnianym wyżej opracowaniu Bożeny Kubień. W Ustroniu pracował jako nauczyciel i organista w kościele ewangelicko-augsburskim.
Halina Żelińska-Mika – „O szewcu z Ogrodowej i jego córkach”. Jest to część III sagi ustrońskiego rodu Świeżych.

Dział III – Wspomnienia:
Tadeusz Jackowski – „Ustroń 1927-1938 – fragmenty wspomnień (część II)”. Tekst stanowi kontynuację części I wspomnień Tadeusza Jackowskiego, która ukazała się w 16 tomie „Pamiętnika Ustrońskiego”.
Stanisław Lebiedzik – „Krzysztof Kolberger w Ustroniu. Krótkie wspomnienie o mojej przyjaźni z wybitnym aktorem”. Tytuł artykułu mówi nam dosłownie wszystko.
Stanisław Lebiedzik, Elżbieta Sikora – „Festiwal Piosenki Czeskiej i Słowackiej w Ustroniu (1976-1989) – dykteryjki i pozaestradowe wspomnienia”. Wspomniany Festiwal był organizowany w Ustroniu przez czternaście lat. Tego też dotyczy zaprezentowany materiał.

Dział IV – Historia budownictwa i architektury ustrońskiej:
Anna Łęczyńska – „Translokacje budynków drewnianych z Ustronia i ich współczesne funkcje”. Autorka opisała dzieje wybranych drewnianych obiektów pierwotnie znajdujących się w Ustroniu, które przeniesione zostały na nowe miejsce poza nasze miasto.
Leon Mijal – „Siedziba Nadleśnictwa Ustroń – rys historyczny”. Autor scharakteryzował tutaj zakres prac remontowych, mających na celu przywrócenie pierwotnych cech tego zabytkowego budynku, jednego z najstarszych w Ustroniu.
Bożena Kubień – „Placówka Straży Granicznej w Ustroniu Poniwcu i jej pięć „sióstr” na Śląsku Cieszyńskim – zarys problematyki”. To swoisty spacer szlakiem tychże interesujących obiektów.
Bożena Kubień – „Ustrońskie projekty architekta Tadeusza Michejdy”. Autorka dokonała dokładnej inwentaryzacji wszystkich siedmiu obiektów na terenie Ustronia, które są dziełem tegoż architekta.
Elżbieta Sikora – „Amfiteatr w Ustroniu skończył 40 lat”. To materiał dotyczący historii i zmian w wyglądzie tego znanego, letniego centrum kultury w naszym mieście. Uzupełnia go galeria fotografii przygotowana przez Bożenę Kubień pt. „Czterdziestolecie amfiteatru w Ustroniu. Spojrzenie na amfiteatr i Park Kuracyjny na przestrzeni lat 1974/1976-2016”.

Dział V – Sfera sakralna:
Alicja Michałek – „Ustrońskie krzyże przydrożne jako niemi świadkowie burzliwych losów miejscowego przemysłu”. Autorka przedstawiła interesujący materiał wraz z dokumentacją zdjęciową, dotyczącą podanej w tytule problematyki.

Na ostatnich stronach 19 tomu „Pamiętnika Ustrońskiego” znalazła swe miejsce barwna galeria plakatów związanych z Festiwalem Piosenki Czeskiej i Słowackiej w Ustroniu (1976-1989), które zaprojektowali artyści: Karol Kubala (1936-2013), Leszek Szczurek (ur. 1954) i Marek Mosiński (1936-1998).

Michał Pilch

[2016.6] Promocja 19 TOMU "PAMIĘTNIKA USTROŃSKIEGO" (17 grudnia 2016 r., Muzeum Ustrońskie im. Jana Jarockiego)

„PRZESZŁOŚĆ ISTNIAŁA W TERAŹNIEJSZOŚCI, OBA TE CZASY ŁĄCZYŁY SIĘ, TWORZĄC NIEPRZERWANY STRUMIEŃ HISTORII”

W sobotnie popołudnie, 17 grudnia 2016 r. w Muzeum Ustrońskim im. Jana Jarockiego odbyła się promocja 19 tomu „Pamiętnika Ustrońskiego”. Prezentacji wydawnictwa dokonał dr Michał Kawulok, historyk sztuki z Muzeum Beskidzkiego im. Andrzeja Podżorskiego w Wiśle. Michał Kawulok studia magisterskie i doktoranckie odbył na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Jest autorem publikacji naukowych dotyczących sztuki na terenie Beskidu Śląskiego, publikowanych w „Roczniku Wiślańskim” czy „Cieszyńskich Studiach Muzealnych”, jak również tekstów popularnonaukowych do „Kalendarza Cieszyńskiego”. Jest współautorem książki „Od wsi do uzdrowiska. Dziedzictwo architektoniczne Wisły” (Wisła 2009). Pracę doktorską poświęcił istebniańskiemu artyście Janowi Wałachowi i jego mecenasowi – Jerzemu Warchałowskiemu. Należy do Stowarzyszenia im. Artysty Jana Wałacha w Istebnej oraz do Stowarzyszenia Historyków Sztuki Oddział Górnośląski w Katowicach.
Na spotkanie z najnowszą odsłoną znanego periodyku Towarzystwa Miłośników Ustronia przybyli pasjonaci historii oraz dziedzictwa kulturowego Ustronia i Śląska Cieszyńskiego. Wśród nich nie zabrakło autorów, redaktorów, przedstawicieli sponsorów, a także miejscowych radnych z przewodniczącym Rady Miasta Ustroń Arturem Kluzem na czele.
Bożena Kubień – redaktor prowadzący wydawnictwa, witając zebranych mówiła: „Drodzy Państwo! Cieszę się, iż znów mam zaszczyt przywitać wszystkich, którzy tak licznie przybyli na kolejną promocję „Pamiętnika Ustrońskiego”. Właśnie doczekaliśmy się 19 tomu. To dla nas bardzo miłe, że „Pamiętnik” wrósł już na dobre w ustroński, a nawet śląskocieszyński krajobraz, a na jego coroczne wydanie czeka liczne grono pasjonatów Ustronia i ziemi cieszyńskiej. „Pamiętnik” jest wydawnictwem regionalnym, wszyscy wiedzą, iż od swego pierwszego numeru obraca się w sferze naszej lokalnej historii – tej odległej i tej całkiem nam bliskiej, naszego dziedzictwa kulturowego. Tak się zatem zastanawiam. Skoro książka dotyka w głównej mierze klimatów retro, to może wypadałoby mi zareklamować ją też w takim klimacie, np. z lekkim przedwojennym smaczkiem. I tutaj z pomocą przyszedł mi tytuł, a w zasadzie pierwszy człon tytułu jednego z artykułów: „Szanownej Publiczności ogłaszamy, że wapno pierwszorzędnej jakości wypalamy!”. Zatem nie będziemy tutaj wypalać wapna, niemniej my też Szanownej Publiczności ogłaszamy, że nowy „Pamiętnik” mamy, a w to, aby był pierwszorzędnej jakości włożyliśmy wiele serca.
Pozwolą Państwo, że zatrzymamy się na chwilę na samej okładce. Kiedy pojawiła się ona na zaproszeniach i plakatach promujących wydawnictwo, wiele razy pytano mnie, co przedstawia? Czy to jest na pewno Ustroń? Dotychczas nigdy podobne sytuacje nie miały miejsca. Rzeczywiście, takiego Ustronia, jaki prezentuje tegoroczna okładka, już nie zobaczymy. Chociaż nie wszystkie obiekty znikły z naszego pejzażu, niemniej zostały na przestrzeni czasu tak mocno przekształcone, że dzisiaj już nie przypominają tych pierwotnych. Znikła np. stara remiza strażacka w Nierodzimiu, zburzona podczas budowy tzw. gierkówki, chociaż jej fundamenty istnieją do dzisiaj przy ul. Wiejskiej. Zaś na dworcu kolejowym Ustroń Główny... – nie wiem czy kiedykolwiek tylu pasażerów jeszcze zobaczymy. Ustroń się zmienia, na dobre się zmienia i pięknieje, a naszym zadaniem, zadaniem „Pamiętnika Ustrońskiego” jest rejestrować i dokumentować te zmiany. Dlatego też większość artykułów w nim publikowanych ma podłoże naukowe i materiał badawczy w postaci przypisów. Dlatego staramy się zamieszczać i starannie opisywać oraz trafnie datować tak dużą ilość archiwalnych fotografii. Jakbym jednym słowem miała określić ten najnowszy tom „Pamiętnika”, to nie wahałabym się znów tutaj użyć określenia – odkrywczy. Pod lupę wzięliśmy tym razem dzielnice, których dzieje nie do końca zostały jeszcze opracowane, a poczynione kwerendy i badania naukowe dowiodły, iż są one bardzo pasjonujące, zaś efekty tychże badań prowadzą do niezwykle interesujących wniosków. Mam tutaj głównie na myśli Nierodzim. Wiemy, iż obecnie w dzielnicy tej prężnie działa ośrodek pomagający potrzebującym dzieciom, a jak się całkiem niedawno okazało, tradycje pomocy dzieciom w formie zorganizowanej w Nierodzimiu są o wiele dłuższe i sięgają lat 30. XX w. Zatem osoby związane z dzisiejszym ośrodkiem, poznając tę historię na łamach „Pamiętnika Ustrońskiego”, powinne być teraz dumne i świadome tego, iż z powodzeniem kontynuują tak dawną tradycję.
To tylko jeden przykład, gdyż wszystkie artykuły omawiał będzie szczegółowo promotor. Niemniej chciałabym podkreślić, iż „Pamiętnik” to efekt ogromnej pracy i wielkiej pasji włożonej w tę pracę przez wszystkich autorów i redaktorów. Dużym osiągnięciem w tymże roczniku – wydaje mi się – jest to, iż udało nam się dobrać autorów z różnych grup wiekowych i tym samym połączyć pokolenia. Książka posiada przejrzysty schemat, którą to koncepcję wypracowaliśmy kilka lat temu, jest podzielona na działy tematyczne, wyodrębnione dużymi zdjęciami – rozkładówkami. Zwyczajowo już od lat zawsze obecny jest dział ustrońskie rody oraz ludzie i sylwetki. Tradycyjny jest również dział wspomnienia. Pisze pokolenie wspominające swoją młodość, która przypadła na lata 70. i 80. XX w., ale są też wspomnienia te przedwojenne, spisane przez obecnych dziewięćdziesięciolatków, co nas bardzo cieszy. Wszystkim Państwu składamy serdeczne podziękowania.
Szanowni Państwo! Ustroń się bardzo zmienia, a my mieszkając tutaj na co dzień czasem tych pozytywnych przeobrażeń nie dostrzegamy, a wielu z nas było przecież ich świadkami. Czas szybko płynie. Ostatnio zastanawialiśmy się, ile już lat nie ma w naszym krajobrazie starego budynku szkoły w Polanie, którą wielu z nas pamięta? Otóż nie ma już 12 lat. O tym też Państwo przeczytają w najnowszym „Pamiętniku”. Z kolei nowy amfiteatr liczy już 13 lat, a wydawałoby się, że tę piękną mlecznobiałą membranę zakładano jakby to było wczoraj...”.
Podczas promocji z muzycznym akcentem wystąpił duet Magda Zborek i Szymon Staniszewski z towarzyszeniem pianisty Tymoteusza Tomali. Zarówno Magda Zborek, jak i Tymoteusz Tomala są absolwentami Wydziału Artystycznego Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie, Edukacji Artystycznej w zakresie Sztuki Muzycznej. Magda o specjalizacji wokal, a Tymoteusz – o specjalizacji zespoły kameralne i muzyka rozrywkowa. Natomiast Szymon Staniszewski jest studentem ostatniego roku tejże uczelni i tegoż wydziału o specjalizacji dyrygentura. Magda i Szymon są członkami reprezentacyjnych chórów działających przy Uniwersytecie Śląskim – „Harmonia” i „Ad Libitum” pod dyrekcją Izabelli Zieleckiej-Panek, które mają na swoim koncie wiele sukcesów krajowych i zagranicznych. Z kolei Tymoteusz Tomala jest pianistą, aranżerem, czynnie koncertującym muzykiem, wykonującym zarówno muzykę klasyczną, jak i rozrywkową i filmową. (bk)

[2016.5] Dlaczego w Ustroniu nie wybudowano w okresie międzywojennym szkoły "grażynki"? Prelekcja o ustrońskim nauczycielu Pawle Lipowczanie juniorze (7 listopada 2016 r., Muzeum Ustrońskie im. Jana Jarockiego)

Odpowiadając na zaproszenie Stowarzyszenia Miłośników Kuźni Ustroń, w dniu 7 listopada 2016 r. Bożena Kubień wygłosiła wykład o zasłużonym dla Ustronia nauczycielu Pawle Lipowczanie juniorze. Prelegentka, prezentując sylwetkę bohatera spotkania, wyświetliła także przygotowany przez siebie obszerny materiał fotograficzny przestawiający nauczyciela, jego rodzinę oraz aktywność zawodową, społeczną i niepodległościową. Ponadto podjęła też próbę wytłumaczenia słuchaczom, dlaczego w Ustroniu w okresie międzywojennym nie wybudowano szkoły „grażynki”? Jaka była tego przyczyna?
Na prezentowanych unikalnych dzisiaj zdjęciach, poza łatwo rozpoznawalnym (przez charakterystyczną łatkę na prawym oku) Pawłem Lipowczanem juniorem, licznie zgromadzona publiczność zidentyfikowała także jego ojca Pawła Lipowczana seniora, długoletniego burmistrza Ustronia, jak również – na zbiorowych fotografiach szkolnych – Jana Podżorskiego (Hakera), obecnego na spotkaniu.
A tak wspomina swego nauczyciela Otto Winecki-Windholz (1923-2015), kolega szkolny Jana Podżorskiego: Usiadłem przy biurku za komputerem, a obok rozłożyłem trochę dokumentów z naszego „ustrońskiego archiwum”. Przede mną znalazło się stare świadectwo szkolne, na którym widnieją podpisy: z lewej strony – Jana Raszki, opiekuna oddziału, z prawej – Pawła Lipowczana, kierownika szkoły. Pośrodku piękna i do dziś czytelna okrągła pieczęć z orłem, a także z inskrypcją: „Siedmioklasowa Publiczna Szkoła Powszechna II w Ustroniu”. Kiedy spoglądam na to świadectwo, przed oczyma niby film przesuwają mi się żywe obrazy z tamtych dni. Oto Pan Nauczyciel był czcigodnym i szanowanym. Zawsze ubrany na ciemno (a jednocześnie w białą koszulę z krawatem), wkraczał dostojnie do sali, trzymając pod pachą „katalog”. Chodziło o alfabetyczny wykaz uczniów, wedle którego nauczyciel sprawdzał obecność. Po każdorazowym dokonaniu tej formalności rozpoczynała się lekcja. Patrząc na koleżanki i kolegów, widziałem codziennie te same twarze, te same dzieci odziane bardziej lub mniej dostatnio, ale zawsze schludnie. Szkoła, a szczególnie pierwsze lata, oznaczała coś wielce istotnego zarówno dla uczniów, jak dla rodziców, którzy swoje pociechy tam posyłali. Śmiem twierdzić, że nie dawała wyłącznie okazji do nauki czytania, pisania i rachunków. Umożliwiała również nabywanie umiejętności działania w zespole, zachowania oraz szacunku dla starszych. Nie bez kozery na każdym świadectwie pierwszą, w pewnym sensie koronną ocenę stawiano „ze sprawowania”. Zależnie od tego, jak szkoła zdołała wdrożyć dziecku zasady współżycia w społeczności, oceniany był poziom placówki i jej wychowanków. Stąd też brała się tak wielka estyma względem Pana Nauczyciela, rodziców czy starszych. [O. Winecki-Windholz, Upływa szybko życie..., „Kalendarz Ustroński 2008”, Ustroń 2007, s. 47-48] (bk)

[2016.4] Wykład rocznicowy. Przypomnienie postaci zasłużonego ustroniaka Paweła Lipowczana juniora w 125-lecie urodzin i 75-lecie śmierci oraz dziejów ustrońskiego rodu Lipowczanów (18 października 2016 r., Parafia Ewangelicko-Augsburska w Ustroniu)

W dniu 18 października 2016 r. postać zasłużonego ustroniaka – nauczyciela Pawła Lipowczana juniora – w 125. rocznicę urodzin oraz 75. rocznicę śmierci przypomniała Bożena Kubień. Wykład połączony był z prezentacją multimedialną archiwalnych fotografii o znanym ustrońskim rodzie Lipowczanów, którego liczni przedstawiciele uczestniczyli w spotkaniu.
A tak zapamiętał swego nauczyciela ustroński bibliofil Józef Pilch (1913-1995): Pierwszym moim nauczycielem i gospodarzem (później wychowawcą) był Paweł Lipowczan, który doprowadził mnie do siódmej klasy. Mieliśmy świetnych nauczycieli. Paweł Lipowczan – polonista, historyk, geograf – powiadał nam o śpiących rycerzach na Czantorii, o Czarnej Księżnej, o Ondraszku. Płomienie migotały w oczach zasłuchanych dzieci. Dbał o polskość szkoły, wpajał w młode serca miłość ojczyzny, wygłaszał przemówienia okolicznościowe podczas uroczystości organizowanych z okazji rocznic ważnych wydarzeń z dziejów Polski. Były okresy, kiedy mieliśmy po dwie godziny południowej przerwy. Głośno było wówczas na placu kościelnym. Raz wyszliśmy schodami aż do dzwonów na wieży kościelnej. Ktoś zaproponował poruszenie dzwonu, żeby usłyszeć z bliska jego głos. Dzwon się powolutku rozkołysał. Żeby go „uspokoić”, ujęliśmy mocniej linę, ale wskutek tego właśnie mocniej się rozkołysał i zaczął swoje „bim, bam”. Zbiegliśmy w dół, aby jak najprędzej wymknąć się z wieży. Z bijącymi sercami siadaliśmy po południowej przerwie do ławek. Nasz wychowawca Paweł Lipowczan rozpoczął lekcję od wywołania nazwisk „grzeszników”. Ustawiliśmy się na podwyższeniu. Zrobił nam solidne „kazanie” i zagroził obniżeniem oceny z zachowania, czyli obyczajów, jak to się wówczas mówiło – przy następnym jakimkolwiek przewinieniu. Kochany Paweł Lipowczan udawał surowość, ale instynktownie wyczuwaliśmy, że go nasz wybryk rozbawił. (...) Bardzo lubiłem lekcje w ogrodzie szkolnym, który prowadził Paweł Lipowczan. Tam nauczyłem się uszlachetniać drzewka, prześwietlać i kształtować ich korony, tam uczono, jak odczepić od gałązek dojrzałe owoce. To, czego nauczyłem się w ogrodzie szkolnym, praktykuję w swoim sadzie po dzień dzisiejszy. [J. Pilch, A. Waszek, 200 lat Szkoły Podstawowej nr 2 (obecnie im. Jerzego Michejdy) w Ustroniu (1787-1987), Ustroń 1987, s. 57-58] (bk)

[2016.3] Prelekcja "Paweł Lipowczan junior (1891-1941) - ustroński nauczyciel, kierownik szkoły, działacz społeczny i niepodległościowy" (17 marca 2016 r., sala Domu Macierzy Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie)

W dniu 17 marca 2016 r. w sali Domu Macierzy Ziemi Cieszyńskiej przy ul. Pawła Stalmacha 14 w Cieszynie Bożena Kubień wygłosiła prelekcję połączoną z prezentacją multimedialną archiwalnych fotografii i dokumentów, przypominającą sylwetkę Pawła Lipowczana juniora – ustrońskiego nauczyciela, kierownika Szkoły Powszechnej nr 2, prezesa Towarzystwa Miłośników Ustronia, a także działacza niepodległościowego. Wykład – przygotowany na zaproszenie cieszyńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego – odbył się z okazji dwóch przypadających w tym miesiącu okrągłych rocznic, związanych z osobą zacnego ustroniaka – 125-leciem urodzin oraz 75-leciem śmierci.
Paweł Lipowczan junior urodził się 19 marca 1891 r. w Ustroniu jako syn rolnika i długoletniego burmistrza Ustronia Pawła Lipowczana seniora oraz Anny z domu Bąk. Był absolwentem „c.k. polskiego Seminaryum nauczycielskiego męskiego w Bobrku przy Cieszynie” i Wyższego Kursu Nauczycielskiego w Cieszynie. Pracę zawodową rozpoczął w 1912 r. w szkole ludowej w Rudzicy koło Bielska. Wówczas dał się poznać jako aktywny społecznik oraz niepodległościowiec. Czynną służbę wojskową odbył w armii austriackiej, a z chwilą wybuchu I wojny światowej został jako oficer powołany na front wschodni, gdzie podczas walk stracił prawe oko. Na skutek inwalidztwa zwolniono go z wojska i w 1915 r. skierowano do pracy pedagogicznej w ewangelickiej Szkole Powszechnej nr 2 w Ustroniu. Z tą placówką oświatową związany był przez całe dalsze życie zawodowe, sprawując w latach 1927-1939 obowiązki jej kierownika. Nie był zwolennikiem szkoły wyznaniowej i za zgodą Inspektoratu Szkolnego w Cieszynie przyjmował dzieci do „dwójki” według rejonów zamieszkania, a nie według wyznania. W latach 1924-1939 aktywnie działał w Towarzystwie Miłośników Ustronia, pełniąc kolejno funkcję rewidenta, skarbnika i prezesa. Był ponadto w okresie międzywojennym członkiem wielu innych ustrońskich organizacji: Macierzy Szkolnej, Polskiego Związku Zachodniego, Towarzystwa Ogrodniczo-Pszczelarskiego, a także oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego „Beskid Śląski” w Cieszynie. Rozpoczętą jeszcze przed wielką wojną działalność na niwie patriotycznej i niepodległościowej kontynuował tuż po jej zakończeniu. Należał do grona głównych organizatorów życia gospodarczego i narodowego w Ustroniu po odzyskaniu niepodległości. W listopadzie 1918 r. został mianowany pierwszym komendantem milicji ludowej w Ustroniu, wchodzącej w skład 15 kompanii Milicji Polskiej Księstwa Cieszyńskiego. Wraz z nastaniem okupacji hitlerowskiej wyruszył na tułaczkę wojenną, z której powrócił 3 października 1939 r. W tym samym dniu Niemcy aresztowali go i osadzili w cieszyńskim więzieniu. Jego los był przesądzony, gdyż ustrońska placówka NSDAP dotarła do dokumentów dotyczących jego działalności niepodległościowej z lat 1918-1920. Jako „bardzo niebezpieczny Polak, którego nie należy pod żadnym warunkiem wypuścić z obozu koncentracyjnego” po strasznych torturach został przetransportowany do Oranienburga, a następnie do Dachau, gdzie zginął 12 marca 1941 r. (bk)

[2016.2] Historia - zabytki - kultura - ludzie - wydarzenia [spotkanie popularyzujące 18 tom "Pamiętnika Ustrońskiego"] (16 lutego 2016 r., Parafia Ewangelicko-Augsburska w Ustroniu)

Kontynuując tradycję, we wtorek 16 lutego 2016 roku na Parafii Ewangelicko-Augsburskiej odbyło się spotkanie popularyzujące 18 tom „Pamiętnika Ustrońskiego”. Wydarzenie zorganizowały wspólnie – ustroński Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego oraz Towarzystwo Miłośników Ustronia – wydawca tego znanego i cenionego periodyku regionalnego. W spotkaniu uczestniczył zespół redakcyjny wydawnictwa, jak również niektórzy autorzy artykułów, w osobach: Bożeny Kubień, Anny Gluzy, Anny Guznar, Elżbiety Sikory, Michała Pilcha i Haliny Żelińskiej-Miki.

Bożena Kubień – witając licznie zgromadzoną publiczność oraz dziękując za zaproszenie – przedstawiła osoby pracujące nad książką, a także omówiła w skrócie pozycję i znaczenie „Pamiętnika Ustrońskiego” na tle podobnych czasopism popularnonaukowych bądź naukowych, ukazujących się w regionie śląskim i małopolskim – Wiśle, Cieszynie, Katowicach i Krakowie.

Na wstępie Michał Pilch zaprezentował pierwszy numer ukazującej się od 1988 roku publikacji. Przypomniał także tekst, jaki we wstępie zamieścili wówczas wydawcy: Chcielibyśmy, aby „Pamiętnik Ustroński” pojawiał się w naszych domach jak rzadki a miły gość, który sam będąc niespodziewany, przynosi wiadomości ciekawe jak opowieść starzyka na „śćmiywku” a piękne jak haftowany „żywotek” u starki. (...) Niech ten „Pamiętnik” będzie otwarty na oścież jak drzwi rodzinnego domu, który przygarnie i swoich, i tych z zapylonych dróg, a oni wypełnią go swoimi myślami, wzbogacą jego wnętrze. Pierwszy numer był bardzo skromny. Liczył tylko 16 stron. Dziś przychodzimy do naszych czytelników po raz osiemnasty. Zmieniło się wiele: forma graficzna, objętość, okładka – teraz bardzo atrakcyjna – oraz jego zawartość – mówił prelegent. Na przestrzeni 27 lat w osiemnastu wydaniach zamieszczonych zostało 247 artykułów, które napisało 102 autorów. A oto, co zawiera prezentowany 18 tom „Pamiętnika”. W jego pierwszej części zaprezentowane zostały pełne teksty referatów (wraz z fotografiami), wygłoszonych na sesji popularnonaukowej, którą w dniu 15 września 2015 roku zorganizowały wspólnie TMU i PTEw. Są to teksty:
- Lidii Szkaradnik: „Z dziejów szkolnictwa ewangelickiego w Ustroniu”;
- Bożeny Kubień, która pisze o zabytkowym gmachu szkoły przy ul. Stawowej 3. W artykule tym znajdziemy także relację z uroczystości odsłonięcia drugiej tablicy pamiątkowej na budynku szkoły, która odbyła się 15 września 2015 roku. Przypomina ona, że obecny obiekt szkolny stoi na miejscu, gdzie w 1787 roku wzniesiono pierwszą szkołę ewangelicką, w której nauczano w języku polskim. Informacji, że była to szkoła ewangelicka, brak na pierwszej tablicy odsłoniętej w 1987 roku;
- Ewy Lankocz i Elżbiety Tyrny, piszących o 110. rocznicy powołania Związku Nauczycielstwa Polskiego, nawiązując w tekście do ustrońskiej szkoły ewangelickiej, gdzie przed 127. laty (w 1888 roku) założone zostało z inicjatywy kierownika tejże szkoły – Jerzego Michejdy – Polskie Kółko Pedagogiczne.
W części drugiej znajdują się artykuły dotyczące ludzi – rodzin oraz jednostek:
- Bożeny Kubień, która opowiada ciekawe dzieje rodziny Drozdów z Hermanic. Z rodu tego, nieprzerwanie od sześciu pokoleń gazdującego w Hermanicach, wywodziło się wielu znakomitych ludzi;
- Haliny Żelińskiej-Miki, opisującej zapoczątkowane w 15 tomie „Pamiętnika Ustrońskiego” dzieje rodziny Gogołków, a następnie Jana Świeżego – szewca z ulicy Ogrodowej. Zapowiedziana jest jeszcze kolejna część sagi rodu Świeżych;
- Bożena Kubień prezentuje dokonania inżynierskie konstruktora budowlanego dr. Henryka Raszki (1937-2004). Bardzo ciekawa postać. Współtwórca wielu kościołów obu wyznań. Budynek, w którym odbywa się dzisiaj nasze spotkanie, też powstał przy jego współudziale;
- Henryk Buszko opisuje działalność zawodową Henryka Raszki. Opowieść o przyjacielu nie została dokończona. Przeszkodziła temu śmierć autora. Dlatego ostatnie zdanie artykułu kończy się trzema kropkami.
W części trzeciej zamieszczone zostały teksty z przeszłości Ustronia – tej odległej i tej, którą jeszcze pamiętamy:
- Karol Brudny pisze o kamieniach z wykutymi na nich literami TK i HF, które w przeszłości informowały o granicach Komory Cieszyńskiej czy granicach między Księstwem Cieszyńskim a Frydeckim Państwem Stanowym;
- Alicja Michałek odkrywa i opisuje nieznane założenie huty „Klemens”;
- Michał Pilch po napisaniu historii dobczańskiej szkoły, zaprezentowanej w 16 tomie „Pamiętnika Ustrońskiego”, odkrył nowe i ciekawe zapisy dotyczące dziejów dzwonu, jaki w 1903 roku umieszczony został w sygnaturce na szkole i jaki znajduje się obecnie w wolnostojącej dzwonnicy;
- Zygmunt Białas przybliża nam Ustroński Moorbad z lat 1909-1926;
- Dorota Greń pisze o historii zabudowań stanicy harcerskiej w Górkach Wielkich Sojce. Padnie na pewno pytanie – dlaczego Górki, kiedy „Pamiętnik” dotyczy Ustronia. Po pierwsze – ta stanica harcerska ma swoje początki w Nierodzimiu, a po drugie – od tego tomu „Pamiętnika” zamierzamy zamieszczać opracowania dotyczące naszych sąsiadów. Rozdział nosi tytuł roboczy: „Co słychać za miedzą”. W następnych wydaniach planujemy teksty dotyczące: Goleszowa, Nydku, Skoczowa i Wisły;
- Bożena Kubień przybliża dzieje Pomnika Pamięci Narodowej w Ustroniu. Opracowanie autorki pozwala na poszerzenie naszej dotychczasowej wiedzy o tym obiekcie.
Czwartą część książki tworzą artykuły wspomnieniowe:
- Otto Winecki-Windholz wraca w swoim artykule – nie po raz pierwszy – do wspomnień z Ustronia i ziemi cieszyńskiej. Jest to jego ostatni tekst. Autor zmarł trzy miesiące po jego napisaniu i przesłaniu do nas;
- Elżbieta Sikora rozmawia z Ewą Wellisz, która mieszka w Stanach Zjednoczonych i jest wnuczką długoletniego sekretarza Gminy Ustroń Jerzego Lazara. Wywiad był przeprowadzony telefonicznie.
Ostania, czwarta część dotyczy sztuki:
- Anna Guznar w artykule „Życiorys barwny jak obraz jej pędzla...” przybliża postać znanej malarki kolorystki Elżbiety Szołomiak – postaci na tyle znanej i popularnej, że w niejednym ustrońskim domu wiszą jej piękne obrazy;
- Elżbieta Szołomiak we fragmentach swojej autobiografii „Życie barwne jak paleta” uchyla – ponoć po raz pierwszy – dotychczas niepublikowane wydarzenia ze swojego życiorysu;
- Beata (indi) Tyrna, Jarosław jot-Drużycki: „Z kości wyczarowane”. Ciekawa, barwna opowieść o artystach Beacie i Andrzeju Malcach, którzy ze zwykłych kości wołowych potrafią wyczarować piękne i użyteczne przedmioty. Ich wyroby znane są nie tylko w Polsce;
- Michał Pilch: „Witrażystka z Dobki”. Opowieść o uzdolnionej nie tylko plastycznie artystce Anecie Szarzec. Pierwsze jej prace ozdobiły budynek dawnej Szkoły Podstawowej nr 4 w Ustroniu Dobce, a obecnie Kaplicy Ewangelicko-Augsburskiej. Okazuje się, że witraże nie tylko można znaleźć w dużych kościołach.

W drugiej części spotkania Bożena Kubień przedstawiła prezentację multimedialną archiwalnych i współczesnych fotografii Ustronia „Historia – zabytki – kultura – ludzie – wydarzenia”. Znalazły się w niej głównie zdjęcia związane tematycznie z artykułami zamieszczonymi w 18 tomie „Pamiętnika Ustrońskiego”, które obecni na spotkaniu autorzy tekstów komentowali i opisywali.

Relację ze spotkania popularyzującego najnowsze wydawnictwo TMU kończę fragmentami recenzji 18 tomu „Pamiętnika Ustrońskiego” autorstwa Marka Nejmana, dziennikarza z Warszawy, który napisał: Dla mnie dziennikarza zajmującego się od lat problematyką samorządową, lektura „Pamiętnika …” to potężna dawka optymizmu i satysfakcji. Czuję ogromny szacunek wobec tych ludzi, należących do Towarzystwa Miłośników Ustronia, którzy w dzisiejszym zmaterializowanym świecie, podjęli się bezinteresownie tak żmudnej działalności wydawniczej, nie przynoszącej w dodatku ani sławy, ani finansowych korzyści. (...) Na łamach tej, przenoszącej nas w przeszłość kroniki, zaprezentowali bowiem, nolens volens, kilka cennych prawd adresowanych do tych, którym na sercu leży dobro i rozwój „małej ojczyzny”. (...) Wertując dokładnie kartki „Pamiętnika...” mam poczucie, że Ustroń miał szczęście do takich mieszkańców, takich rodzin, a nawet całych rodów! To lokalni bohaterowie, lokalne ustrońskie diamenty. (...) Warto było go wydać, by usłyszeć choćby czytelniczy okrzyk: Boże. Ile w tym Ustroniu się działo! To najlepsza recenzja na świecie.
Tekst: Michał Pilch

[2016.1] Zabytkowy gmach szkoły przy ul. Stawowej 3 w Ustroniu [spotkanie popularyzujące 18 tom "Pamiętnika Ustrońskiego"] (8 lutego 2016 r., Zespół Szkół w Ustroniu Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Katowicach)

Relacja z tego wydarzenia wraz z galerią fotografii została zamieszczona w zakładce EDUKACJA REGIONALNA.

[2015.6] Promocja 18 TOMU "PAMIĘTNIKA USTROŃSKIEGO" (19 grudnia 2015 r., Muzeum Ustrońskie im. Jana Jarockiego)

"PAMIĘĆ W ODRÓŻNIENIU OD HISTORII NIE MUSI BYĆ JEDNOZNACZNA!"

Dnia 19 grudnia 2015 r. w Muzeum Ustrońskim im. Jana Jarockiego odbyła się uroczysta promocja 18 tomu „Pamiętnika Ustrońskiego”. Prezentacji najnowszego wydawnictwa Towarzystwa Miłośników Ustronia dokonała Aleksandra Błahut-Kowalczyk z Cieszyna – teolog, diakon, zajmująca się działalnością publicystyczną, radiową i ekumeniczną. Pochodzi z zasłużonego na Śląsku Cieszyńskim rodu Kubiszów. Jest prawnuczką Jana Kubisza – nauczyciela i poety, między innymi twórcy słów do pieśni „Płyniesz Olzo”. Wystąpienie Aleksandry Błahut-Kowalczyk prezentujemy w zakładce WYDAWNICTWO.
Tradycyjnie bardzo licznie dopisała publiczność, co nas organizatorów bardzo cieszy i ogromnie zachęca do dalszej pracy w obranym kierunku. Na spotkanie przybyli miłośnicy historii oraz dziedzictwa kulturowego Śląska Cieszyńskiego nie tylko z Ustronia, ale również z Cieszyna, Wisły i Cisownicy. Wśród nich oczywiście znaleźli się autorzy, redaktorzy, sponsorzy, przedstawiciele ustrońskiego samorządu w osobach burmistrza Miasta Ustroń Ireneusza Szarca, przewodniczącego Rady Miasta Ustroń Artura Kluza oraz radni.
Bożena Kubień – redaktor prowadzący wydawnictwa, witając zebranych mówiła: „Drodzy Państwo! I tak oto minął rok od naszego poprzedniego spotkania promującego 17 tom „Pamiętnika Ustrońskiego”, za którego tak ciepłe przyjęcie chciałabym z tego miejsca wszystkim serdecznie podziękować. Pragnę również zaznaczyć, że tuż po ukazaniu się nowego wydawnictwa, w okresie od stycznia od marca, czyli w pierwszym kwartale roku bieżącego, odbyły się w różnych miejscach na terenie Ustronia spotkania popularyzujące książkę, podczas których cały nasz zespół pracujący nad wydawnictwem otrzymał wiele wyrazów sympatii i uznania, co jest bardzo budujące i dodało nam skrzydeł do tego, aby kolejny tom był równie interesujący i z przyjemnością czytany.
Chciałabym teraz nakreślić w kilku zdaniach, jak przebiegały prace nad książką. Myślę, że podtytuł, który zawsze pojawia się na okładce doskonale oddaje sens, cel i całą zawartość publikacji. W 17 tomie „Pamiętnika” dużo miejsca poświęciliśmy powojennej historii Ustronia, szczególnie latom 50. i 60., co spotkało się z dużym zaciekawieniem, gdyż wiele osób te czasy doskonale pamięta. Postanowiliśmy dalej iść tym tropem i w naszym najnowszym wydawnictwie szerzej prezentujemy lata 70., 80., i 90., które – niby się wydaje tak nieodległe – ale już przeszły do historii. Prezentujemy je przez pryzmat różnych miejsc, zdarzeń i osób, jak chociażby przez pryzmat pracy konstruktora budowlanego dr. inż. Henryka Raszki, zmarłego przed rokiem. Ślady jego działalności odnajdujemy w nowoczesnych, postmodernistycznych kościołach, których konstrukcje obliczał. Kształtowanie bryły jest nowe, nie tradycyjne, jak na przykład w przypadku kościoła rzymskokatolickiego w Ustroniu Hermanicach czy ewangelicko-augsburskiego w Bażanowicach.
Ale „Pamiętnik Ustroński” to nie tylko dzieje najnowsze. Wiele uwagi poświęciliśmy ciekawym odkryciom, które miały miejsce na terenie Ustronia i okolicy w ostatnich tygodniach – zachowanym artefaktom, datowanym na wiek XIX, albo i lata wcześniejsze. Kolejne kwerendy oraz badania zaprowadziły nas na południe naszego miasta, do dzielnicy Dobka, zaś jeśli chodzi o ścisłe centrum Ustronia, to dotyczą one Moorbadu i Pomnika Pamięci Narodowej, stojącego za ratuszem. Idąc dalej bardziej na północ – na ul. Stawową, do dawnej szkoły ewangelickiej. Sporo miejsca w tym „Pamiętniku” poświęciliśmy ustrońskiemu szkolnictwu oraz środowisku nauczycielskiemu. Tradycyjne oczywiście nie mogło zabraknąć ustrońskich rodów (Drozdowie, Świeżowie) oraz wspomnienia ustroniaków czy też osób związanych rodzinnie z Ustroniem – z Australii i z Ameryki Północnej.
Wiele miejsca w nowym „Pamiętniku” zajmuje prezentacja ustrońskich twórców – mamy więc malarstwo, kościarstwo i witrażownictwo.
Stworzyliśmy również nowość, określoną przez nasz zespół redakcyjny tytułem roboczym – „sąsiedzi zza miedzy”. Idea jest taka, że autor – „sąsiad zza miedzy” pisze o swojej miejscowości, ale artykuł ten jest w jakiś sposób powiązany w Ustroniem. Zaczęliśmy od naszego wschodniego sąsiada, czyli od Brennej, a tym spoiwem, elementem łączącym Ustroń i Brenną okazał się właśnie tutaj Nierodzim – dzielnica Ustronia, o czym Państwo dowiedzą się po lekturze artykułu.
Proszę Państwa. Zawsze podkreślam, że „Pamiętnik Ustroński” to efekt ogromnej pracy, ale głównie wielkiej pasji i serca włożonego w tę pracę przez wszystkich autorów i redaktorów, przede wszystkim miłośników naszej małej ojczyzny – regionalistów. W pracach nad powstawaniem „Pamiętnika” pomagało nam tradycyjnie wielu mieszkańców Ustronia, jak również mieszkańców innych miejscowości Śląska Cieszyńskiego, rodzinnie czy też emocjonalnie związanych z Ustroniem. Inspirowali nas, zachęcali do pisania, służyli radą, pomocą, pomysłami, udzielali cennych wskazówek, informacji, udostępniali często unikatowe fotografie i dokumenty ze swoich rodzinnych zbiorów, chętnie dzielili się wspomnieniami, udzielali wywiadów, co jest dla nas niezmiernie wartościowe. Wszystkim Państwu składamy serdeczne podziękowania.
Jakbym jednym słowem miała określić tę najnowszą edycję „Pamiętnika”, to nie wahałabym się tutaj użyć określenia – odkrywczy, gdyż właśnie ten tom zawiera wiele ciekawych odkryć z dawnych i z tych najnowszych dziejów Ustronia.
Proszę Państwa. Rok ten, okres pracy nad książką był niezwykle pracowity. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby skrupulatnie stworzyć do każdego artykułu aparat naukowo-badawczy, czyli warstwę przypisową. Bardzo dokładnie, wręcz drobiazgowo staraliśmy się udokumentować sylwetki osób prezentowanych w poszczególnych artykułach, spisać wszystkie materiały źródłowe, gdyż „Pamiętnik Ustroński” pełni także rolę podręcznika edukacji regionalnej – taka była od zawsze jego funkcja. Był to również dla nas bardzo trudny i smutny rok, ponieważ w trakcie przygotowywania książki zmarło aż dwóch autorów – 31 lipca 2015 r. Henryk Buszko, a 26 listopada 2015 r. Otto Winecki-Windholz. Jeden autor zdążył, drugi niestety nie zdążył ukończyć swego artykułu.
Zawsze podkreślam, że „Pamiętnik Ustroński” pełni ważną rolę w edukacji regionalnej, ale jest również strażnikiem dziedzictwa pamięci, gdyż przekazuje te wartości, które dopominają się od nas współczesnych upamiętnienia, dokumentowania, popularyzowania i przekazania kolejnym pokoleniom. To właśnie robi Towarzystwo Miłośników Ustronia oraz liczne grono naszych współpracowników, przyjaciół i sympatyków”.
Spotkanie uświetnił niezwykle piękny występ znanej ustrońskiej wokalistki Karoliny Kidoń z towarzyszeniem pianisty Tomasza Pali.
Karolina Kidoń znana jest z wielu muzycznych składów, takich jak „Puste Biuro” czy „Kidoń & Jazzy Boys”, a także z programów telewizyjnych – „Droga do Gwiazd” i „Bitwa na Głosy”, gdzie występowała w grupie Haliny Mlynkovej. Natomiast Tomasz Pala udziela się między innymi w zespole „Shakin Dudi”, „Projekcie na Dwa Fortepiany” i zespole „Ustronsky”. Duet współpracuje ze sobą od wielu lat, biorąc udział wspólnie w wielu projektach muzycznych. Tym, co ich łączy, to wielka miłość do szeroko pojętego jazzu, swingu i bluesa. (bk)

[2015.5] Jubileusz szkoły przy ul. Stawowej 3 w Ustroniu - odsłonięcie tablicy pamiątkowej i sesja popularnonaukowa (15 września 2015 r., sala Domu Parafialnego Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Ustroniu)

15 września bieżącego roku odbyły się uroczystości związane ze 145. rocznicą wzniesienia nowego, piętrowego obiektu szkoły ewangelickiej, który stanął na miejscu wcześniejszego budynku z 1887 roku. Jubileusz zorganizowany został przez Parafię Ewangelicko-Augsburską w Ustroniu, Towarzystwo Miłośników Ustronia oraz ustroński Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego. Uroczystość składała się z dwóch części. W pierwszej dokonano odsłonięcia tablicy pamiątkowej na budynku przy ul. Stawowej 3 w Ustroniu, gdzie przez bardzo długie lata (1887-1976) mieściła się szkoła ewangelicka nr 2, natomiast podczas drugiej części, w sali Domu Parafialnego, odbyła się sesja popularnonaukowa.
Licznie zgromadzonych przed obiektem szkoły przy ul. Stawowej 3 uczestników uroczystości przywitał proboszcz Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Ustroniu ks. Piotr Wowry. W powitalnej części przytoczył motto, jakie znalazło się na tablicy, a którego autorem jest proboszcz ustroński ks. Jerzy Janik – inicjator budowy szkoły: Szkoła była osadą prawdziwego kształcenia, w której często znakomici ludzie pobierali pierwsze początki późniejszej wielkiej nauki.
Obecnie w budynku dawnej szkoły ewangelickiej ma swoją siedzibę ustroński oddział Zespołu Szkół Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Katowicach.
Odsłonięcia tablicy dokonał ks. bp. Paweł Anweiler w towarzystwie: proboszcza ks. Piotra Wowrego, prezes ustrońskiego Oddziału PTEw. Danuty Pilch oraz prezes Towarzystwa Miłośników Ustronia Bożeny Kubień. Przed odsłonięciem tablicy ks. biskup odczytał tekst z Ewangelii św. Jana, a następnie zmówił modlitwę: Wszechmogący Boże, dziękujemy Ci za tych, którzy byli przed nami, a którzy po dzień dzisiejszy służą nam jako wzór do naśladowania. Niechaj ta tablica będzie świadectwem wychowania w miłości i przywiązaniu do Ciebie, do Kościoła, do Ojczyzny, do całej wspólnoty ludzkiej. Spraw też, by przypominała o najlepszych cechach tych wszystkich, którzy tutaj pobierali naukę i nauczali.
Nowa tablica znajduje się tuż obok tablicy z 1987 roku. Niestety brak na tej drugiej informacji, że szkoła ta od samego początku była ewangelicką. Organizatorzy uroczystości z 1987 roku nie tylko pominęli informację o ewangelickim charakterze szkoły, ale nawet na odsłonięcie nie zaprosili ówczesnego proboszcza ustrońskiej parafii.
Po odsłonięciu tablicy uczestnicy uroczystości przeszli do Domu Parafialnego, aby wziąć udział w sesji popularnonaukowej. Przedtem wystąpiła jednak młodzież z Klimatycznej Szkoły Podstawowej nr 2 im. Jerzego Michejdy w Ustroniu. Ponad 40. osobowa grupa uczniów i uczennic zaprezentowała program słowno-muzyczny poświecony nie tylko szkole, ale przede wszystkim jej patronowi. Przypomniany został także wiersz, którego tekst wisiał niegdyś w szkole ewangelickiej na korytarzu:
Z myślą o tym, że tu szkoła
wstępuj jakby do kościoła.
Skromnością i statkiem uszanuj te mury,
bo Bóg wszechmogący patrzy na cię z góry.

Program przygotowali nauczyciele ustrońskiej „dwójki”: Barbara Kossakowska, Aleksandra Pruszydło i Przemysław Sztwiertnia. Podziękowaniem za ciekawy występ były „brawa na stojąco”, którymi żegnano młodych wykonawców.
W części odczytowej wygłoszone zostały następujące referaty:
- Lidia Szkaradnik zaprezentowała prelekcję: „Z dziejów szkolnictwa ewangelickiego w Ustroniu”. Powiedziała między innymi o tym, że: „W ustrońskiej szkole ewangelickiej konsekwentnie nauczano w języku polskim i tak długo jak była ewangelicka język niemiecki traktowano tylko jako jeden z przedmiotów nauczania. Obowiązek szkolny miały dzieci w wieku od 6 do 12 lat”.
- Bożena Kubień przedstawiła wykład: „Zabytkowy gmach szkoły przy ul. Stawowej 3 w Ustroniu” połączony z prezentacją fotografii archiwalnych i współczesnych. Najstarsza zaprezentowana ilustracja pochodziła z 1883 roku z książki ks. Jerzego Janika „Historyja ewangielickiego zboru ustrońskiego”. Pozostałe zdjęcia pozwalały podziwiać nam ciekawe detale architektoniczne oraz fragmenty pięknych sklepień kolebkowych i żaglastych, zachowane do dziś w budynku szkoły-jubilatki.
- Ewa Lankocz w swoim wystąpieniu zaprezentowała temat: „Od Polskiego Kółka Pedagogicznego do Związku Nauczycielstwa Polskiego – z dziejów organizacji nauczycielskich w Ustroniu”. Nieprzypadkowo temat ten znalazł się w programie sesji. W tym roku przypada bowiem 110. rocznica powstania Związku Nauczycielstwa Polskiego, którego ustrońskim protoplastą było Polskie Kółko Pedagogiczne, założone w 1888 roku. Głównym inicjatorem powołania tej organizacji był właśnie nauczyciel Jerzy Michejda.
Zaprezentowane na sesji referaty to oczywiście – z uwagi na czas – duże skróty. Pełne teksty, bogato ilustrowane, zostaną zamieszczone w 18 tomie „Pamiętnika Ustrońskiego, którego wydanie Towarzystwo Miłośników Ustronia przewiduje na grudzień bieżącego roku.
Po części referatowej uczestnicy sesji zaproszeni zostali na spotkanie przy kawie i ustrońskich „kołoczach”, które było również okazją do wspominania czasów, kiedy „było się uczniem tej szkoły” i do wymiany myśli.
Organizatorzy uroczystości serdecznie dziękują firmie J. P. Pilch Sp. z o.o. w Ustroniu za wykonanie i montaż tablicy.
Tekst: Michał Pilch

[2015.4] Wirtualna wycieczka spod Kopieńca do Ustronia dolnego [spotkanie popularyzujące 17 tom "Pamiętnika Ustrońskiego"] (17 marca 2015 r., Parafia Ewangelicko-Augsburska w Ustroniu)

Do tradycji już należy, że spotkania popularyzujące wydawnictwa Towarzystwa Miłośników Ustronia odbywają się także na Parafii Ewangelicko-Augsburskiej. W tym roku „Pamiętnik Ustroński” tom 17 zaprezentowany został na spotkaniu ustrońskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego.
W pierwszej części Michał Pilch – współautor i przedstawiciel redakcji „Pamiętnika” – zaprezentował zawartość tego wydawnictwa. Nie było to streszczenie poszczególnych artykułów, ale próba zainteresowania materiałami zawartymi w poszczególnych opracowaniach.
W części drugiej spotkania Bożena Kubień – prezes TMU – zaprosiła wszystkich na multimedialny spacer „Spod Kopieńca do Ustronia dolnego”. Była to prezentacja archiwalnych fotografii naszego miasta z drugiej połowy XX wieku. Uczestnicy spotkania z zaciekawieniem oglądali nie tak odległe, bo jeszcze pamiętane przez nich czasy oraz miejsca ustrońskie dziś już całkiem inaczej wyglądające. Fotografie przedstawiały także mieszkańców Ustronia w tamtych czasach. Rozpoznawano swoich krewnych czy znajomych. Przypomniano sobie, jakie w tamtych czasach noszono ubrania. Była to ciekawa rewia mody retro.
Po spotkaniu, już w kameralnych grupach, prowadzono rozmowy i wspominano tamte czasy.
Tekst: Michał Pilch

[2015.3] Spotkanie popularyzujące 17 tom "Pamiętnika Ustrońskiego" (4 marca 2015 r., Miejski Dom Kultury "Prażakówka" w Ustroniu)

Kolejne z cyklu spotkań popularyzujących najnowsze wydawnictwo Towarzystwa Miłośników Ustronia miało miejsce 4 marca 2015 r. w Miejskim Domu Kultury „Prażakówka”. W sali nr 7 na parterze tego pięknego, przedwojennego obiektu zebrało się blisko 60 osób – członków Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów/Koło nr 2 w Ustroniu z prezesem Kazimierzem Hanusem na czele, na zaproszenie którego gościliśmy tego dnia na „Prażakówce”. Bożena Kubień zaprezentowała 17 tom „Pamiętnika”, a także archiwalne fotografie powojennego Ustronia autorstwa Józefa Cywińskiego. Spotkanie było również okazją do rozmów na temat historii naszej miejscowości, a członkowie Koła nr 2 z ogromnym zaangażowaniem identyfikowali trochę zapomnianych już dzisiaj ustroniaków, uwiecznionych na dawnych zdjęciach. (bk)

[2015.2] Spacerkiem po Ustroniu drugiej połowy XX stulecia [spotkanie popularyzujące 17 tom "Pamiętnika Ustrońskiego"] (24 lutego 2015 r., Czytelnia Katolicka przy Parafii Rzymskokatolickiej pw. św. Klemensa w Ustroniu)

I znów jak co roku na przedwiośniu, 24 lutego spotkaliśmy się w gościnnych progach Czytelni Katolickiej przy parafii pw. św. Klemensa w Ustroniu, aby tradycyjnie zaprezentować najnowsze wydawnictwo, to jest 17 tom „Pamiętnika Ustrońskiego”, a tym samym przybliżyć przybyłej publiczności historię naszej małej ojczyzny – tę dalszą i tę bliższą.
Na wstępie wystąpił Michał Pilch – jako przedstawiciel redakcji „Pamiętnika” oraz jako współautor, który interesująco, a zarazem dowcipnie zrecenzował nasz periodyk. Oczywiście na spotkaniu nie mogło zabraknąć innych autorów i redaktorów – Haliny Żelińskiej, Elżbiety Sikory, Bożeny Kubień i Anny Gluzianki.
W drugiej części wydarzenia Bożena Kubień zabrała wszystkich na wirtualny spacer po Ustroniu – znowu nie tak odległym, bo z lat 50., 60., 70. i 80. XX wieku. Przedstawiła piękne, archiwalne zdjęcia naszej miejscowości autorstwa znanego niegdyś fotografika Józefa Cywińskiego. Natomiast na zakończenie „zaglądnęliśmy” do jego atelier, mieszczącego się przez ponad czterdzieści lat (1947-1990) w centrum Ustronia, przy rynku, w kamienicy Brunona Silbermanna (dziś ul. Ignacego Daszyńskiego 4), aby podziwiać niezwykłe portrety, zgadując przy okazji, kogo przedstawiają.
Doroczne spotkanie w Czytelni Katolickiej upłynęło w serdecznej, kameralnej atmosferze. Dziękujemy Stowarzyszeniu „Czytelnia Katolicka” z Barbarą Langhammer i ks. Antonim Sapotą na czele za pomoc w organizacji tego wydarzenia kulturalnego. (bk)

[2015.1] Wspomnienia o "Prażakówce" [spotkanie popularyzujące 17 tom "Pamiętnika Ustrońskiego] (5 stycznia 2015 r., Muzeum Ustrońskie im. Jana Jarockiego)

Na zaproszenie Stowarzyszenia Miłośników Kuźni Ustroń przedstawiciele Towarzystwa Miłośników Ustronia w osobie Bożeny Kubień i Michała Pilcha gościli 5 stycznia 2015 r. w Muzeum Ustrońskim im. Jana Jarockiego na spotkaniu poświęconym wspomnieniom o „Prażakówce”. Była to również okazja do zaprezentowania zaprzyjaźnionej organizacji najnowszego, 17 tomu „Pamiętnika Ustrońskiego”, w którym znalazł się dział dotyczący tejże instytucji – dawniej i obecnie. Autorkami obszernych artykułów, zilustrowanych łącznie 44 fotografiami, są: Bożena Kubień („Prażakówka”w latach 1922-1934: idea – budowa – rozbudowa), Lidia Szkaradnik (Z dziejów „Prażakówki” w latach 1934-2000) i Barbara Nawrotek-Żmijewska („Prażakówka” współcześnie). Opracowania te stanowią pokłosie sesji popularnonaukowej pt. Jubileusz osiemdziesięciolecia „Prażakówki”, która odbyła się 16 września 2014 r. w sali Domu Parafialnego przy Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Ustroniu, o czym także piszemy poniżej (patrz: wydarzenie [2014.5]). Organizatorami sesji było Polskie Towarzystwo Ewangelickie Oddział w Ustroniu oraz Towarzystwo Miłośników Ustronia.
Mówiła o tym również Bożena Kubień, które przygotowała na styczniowe spotkanie SMKU prezentację zdjęć o budowie „Prażakówki”, wieńcząc ją współczesnymi ujęciami odrestaurowanego w ostatnich latach obiektu.
Z kolei dyrektor Muzeum Ustrońskiego Lidia Szkaradnik przedstawiła prężną działalność Zakładowego Domu Kultury „Kuźnik” kierowanego przez Jana Nowaka, także posiłkując się archiwalnymi, często unikatowymi fotografiami.
Wspomnieniami dotyczącymi „Prażakówki” podzielili się: Edward Markuzel, Jan „Haker” Podżorski oraz Michał Pilch, który w 1943 r. jako przedszkolak Kindergarten, mieszczącego się na tzw. krzyżówce (dziś Przedszkole nr 2 przy ul. Strażackiej 1), był w kinie na „Prażakówce” na bajce „Jeż i zając” („Der Igel und der Hase”) według opowiadania braci Grimm. Zaś w 1950 r., będąc wówczas uczniem Szkoły Podstawowej nr 2, grał w przedstawieniu pt. „Wielkie przygody małego Stasia”, wyreżyserowanym przez nauczycielkę Helenę Szewczyk. Sztuka oczywiście odegrana została na scenie „Prażakówki”... (bk)

[2014.6] Promocja 17 TOMU "PAMIĘTNIKA USTROŃSKIEGO" (20 grudnia 2014 r., Muzeum Ustrońskie im. Jana Jarockiego)

"PAMIĘĆ PRZESZŁOŚCI JEST PODSTAWĄ NASZEJ TOŻSAMOŚCI..."

Dnia 20 grudnia 2014 r. w Muzeum Ustrońskim im. Jana Jarockiego odbyła się uroczysta promocja najnowszego wydawnictwa Towarzystwa Miłośników Ustronia – 17 tomu „Pamiętnika Ustrońskiego”. Prezentacji dokonała dr Renata Czyż – polonistka, religioznawca, bibliotekoznawca, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Jana Śniegonia w Wiśle, inicjatorka i współredaktorka „Rocznika Wiślańskiego”. Bardzo licznie dopisała publiczność. Na spotkanie tradycyjnie przybyli miłośnicy historii oraz dziedzictwa kulturowego Śląska Cieszyńskiego nie tylko z Ustronia, ale również z Cieszyna, Wisły, Jaworza, Cisownicy i Brennej. Wśród nich oczywiście znaleźli się autorzy, redaktorzy, przedstawiciele ustrońskiego samorządu, sponsorów oraz stowarzyszeń regionalnych.
Bożena Kubień – redaktor prowadzący wydawnictwa, witając zebranych mówiła: Drodzy Państwo! I tak oto minął rok od naszego poprzedniego spotkania promującego 16 tom „Pamiętnika Ustrońskiego”. Wraz z nastaniem roku 2014 rozpoczęliśmy intensywne prace nad kolejnym, siedemnastym, i właśnie efekt tej pracy, jak również ogromnej pasji i serca włożonego w nią przez wszystkich autorów i redaktorów, urzeczywistnił się w całej okazałości właśnie dzisiaj, w postaci tej oto książki. W pracach nad powstawaniem „Pamiętnika” pomagało nam tradycyjnie wielu mieszkańców Ustronia, jak również mieszkańców innych miejscowości Śląska Cieszyńskiego – Cieszyna, Wisły, Skoczowa – rodzinnie czy też emocjonalnie związanych z Ustroniem. Inspirowali nas, zachęcali do pisania, służyli radą, pomocą, pomysłami, udzielali cennych wskazówek, informacji, udostępniali często unikatowe fotografie i dokumenty ze swoich rodzinnych zbiorów, chętnie dzielili się wspomnieniami, udzielali wywiadów – szczególnie pokolenie lat 20. XX wieku, co jest dla nas niezmiernie wartościowe. Wszystkim Państwu składamy serdeczne podziękowania. Cenimy to sobie niezmiernie, szczególnie w dzisiejszych czasach, kiedy wielu ludzi żyje wyłącznie teraźniejszością, tylko i jedynie dniem dzisiejszym. I dlatego za motto, za myśl przewodnią tegorocznego „Pamiętnika” wybraliśmy słowa prof. Davida Lowenthala: „Pamięć przeszłości jest podstawą naszej tożsamości: wiedza o tym, czym byliśmy, potwierdza to czym jesteśmy. Ciągłość naszego istnienia polega całkowicie na pamięci, wspomnienie przeszłych doświadczeń łączy nas z tym, czym byliśmy, bez względu na wielkość zmian, które zaszły w nas od tego czasu”. A zatem tracąc pamięć tracimy naszą tożsamość. Zachodzące przemiany, zmieniający się Ustroń, nasza najbliższa okolica, nasza mała ojczyzna, wyraźnie nas motywują do tego, aby utrwalać to nasze dziedzictwo, aby mogły z tego również czerpać kolejne pokolenia.
Spotkanie uświetnił występ młodych ustrońskich wokalistów – Wiktorii Tajner i Filipa Czarneckiego. (bk)

[2014.5] JUBILEUSZ OSIEMDZIESIĘCIOLECIA "PRAŻAKÓWKI" - sesja popularnonaukowa (16 września 2014 r., sala Domu Parafialnego przy Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Ustroniu)

JUBILEUSZ OSIEMDZIESIĘCIOLECIA „PRAŻAKÓWKI”

Pod takim tytułem w dniu 16 września br. odbyła się sesja popularnonaukowa, której organizatorami było Polskie Towarzystwo Ewangelickie Oddział w Ustroniu oraz Towarzystwo Miłośników Ustronia. Wygłoszone zostały trzy referaty:
· Lidia Szkaradnik (dyrektor Muzeum Ustrońskiego) – Z przeszłości „Prażakówki”,
· Bożena Kubień (prezes Towarzystwa Miłośników Ustronia) – „Prażakówka” w latach 1922-1934: idea – budowa – rozbudowa (z prezentacją fotografii),
· Barbara Nawrotek-Żmijewska (dyrektor Miejskiego Domu Kultury „Prażakówka”) – „Prażakówka” współcześnie.
Uczestnicy spotkania mieli okazję do zapoznania się z dotychczas nieznanymi faktami z przeszłości tego obiektu. Szczególnie wiele z nich zaprezentowała w swoim referacie Bożena Kubień. W procesie projektowania, budowy i rozbudowy zaangażowani byli znakomici w tamtych czasach architekci i budowniczowie: Tadeusz Michejda, Józef Kozieł oraz Juliusz Stritzki i Jan Stritzki. Wielkie też było zaangażowanie zborowników ustrońskich, a ówczesny burmistrz Ustronia Jan Błaszczyk osobiście furmanką zwoził na plac budowy materiały budowlane. Zainteresowało to obecnego na naszej sesji burmistrza Ireneusza Szarca.
Ciekawa i interesująca była dyskusja po referatach. Edward Markuzel przyniósł dokumenty dotyczące działającego tam w okresie międzywojennym kina „Świt”. Znalazł je u babci, która w „Prażakówce” mieszkała. Zainteresowały one szczególnie Halinę Żelińską, której ojciec Karol Gogółka był jednym z trzech założycieli kina.
Sesję uświetnił występ młodzieżowego zespołu wokalno-instrumentalnego S.D.G. (Soli Deo Gloria). Zespół działa przy parafii ustrońskiej, a prowadzi go Paweł Branc. Była także kawa, herbata i smakujące wszystkim ustrońskie kołacze.
Sesja odbyła się prawie dokładnie w 80. rocznicę uroczystego poświęcenia i otwarcia „Prażakówki”. Uroczystość z udziałem wojewody śląskiego Michała Grażyńskiego miała miejsce 23 września 1934 roku. Wtedy była to niedziela.
W tak krótkiej notatce nie sposób przedstawić wszystkich informacji zawartych w referatach i w dyskusji. Znajdą się one w 17. tomie „Pamiętnika Ustrońskiego”, którego wydanie Towarzystwo Miłośników Ustronia przewiduje na grudzień tego roku.
Tekst: Michał Pilch

[2014.4] ROK OSKARA KOLBERGA W CIESZYNIE - "Zbiorowi Kolbergowie Śląska Cieszyńskiego" (2 kwietnia 2014 r., Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie)

Bożena Kubień z Towarzystwa Miłośników Ustronia wzięła udział w spotkaniu pt. „Zbiorowi Kolbergowie Śląska Cieszyńskiego”, które odbyło się 2 kwietnia 2014 r. w Sali Rzymskiej Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie przy ul. Regera 6. Na tę okoliczność prelegentka przygotowała wykład oraz prezentację multimedialną fotografii i dokumentów dotyczących działalności Towarzystwa Miłośników Ustronia dawniej i obecnie.
Spotkanie poświęcone było działaniom skupionym wokół celowości dokumentacji lokalnej historii, śladów jej przeszłości, dziedzictwa, tradycji oraz sposobach popularyzacji wiedzy na ten temat. Co owe działania znaczą dla podejmujących je osób? Jaki mają one sens i wartość? Czy przywracają poczucie wspólnoty?
Więcej szczegółów dotyczących spotkania pt. „Zbiorowi Kolbergowie Śląska Cieszyńskiego” można znaleźć tutaj: www.wiadomosci.ox.pl/wiadomosc,26226,zbiorowi-kolbergowie.html
Wydarzenie zorganizowały wspólnie Świetlica Krytyki Politycznej w Cieszynie oraz Muzeum Śląska Cieszyńskiego w ramach projektu „200 razy Kolberg” sfinansowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. (bk)

[2014.3] Spotkanie popularyzujące 16 tom "Pamiętnika Ustrońskiego" (10 marca 2014 r., Czytelnia Katolicka przy Parafii Rzymskokatolickiej pw. św. Klemensa w Ustroniu)

Cykl spotkań popularyzujących najnowszy, 16 tom „Pamiętnika Ustrońskiego” zakończyliśmy dnia 10 marca 2014 r. w gościnnych progach Czytelni Katolickiej przy Parafii Rzymskokatolickiej pw. św. Klemensa w Ustroniu. Współorganizatorem wydarzenia było Stowarzyszenie „Czytelnia Katolicka” w Ustroniu – rówieśnik Towarzystwa Miłośników Ustronia. W tym miejscu warto zaznaczyć, iż w zeszłym roku obie organizacje obchodziły zacny jubileusz 125.lecia założenia. Spotkanie prowadzili Michał Pilch oraz Bożena Kubień z redakcji „Pamiętnika Ustrońskiego”, która dodatkowo przygotowała prezentację multimedialną archiwalnych fotografii i dokumentów, opowiadającą o ustrońskich rodach Nowaków, Steców i Tomiczków, opisanych w najnowszym „Pamiętniku”.
Należy dodać, że we wszystkich trzech wydarzeniach popularyzujących wydawnictwo TMU uczestniczyli księża proboszczowie, licznie zgromadzona publiczność – pasjonaci regionalnych wydawnictw, a także autorzy, członkowie i współpracownicy zespołu redakcyjnego.
Osoby przybyłe na spotkanie miały także okazję wysłuchać ponad siedmiominutowego utworu z kręgu muzyki klasycznej w wykonaniu Agnieszki Białek - młodej, utalentowanej flecistki, rodem z Ustronia, którą w ciepłych słowach przedstawiła i zapowiedziała Maria Nowak - przedstawicielka wspomnianego wyżej rodu Nowaków.
Dokumentowanie lokalnej historii, śladów jej przeszłości, dziedzictwa i tradycji to zagadnienia wokół których od lat skupia się działalność Towarzystwa Miłośników Ustronia.
„Przywracanie pamięci” to niewątpliwie najważniejszy motyw obecny we wszystkich tekstach ukazującego się już od ponad 25 lat „Pamiętnika Ustrońskiego”, a także we wszystkich spotkaniach promujących naszą publikację. (bk)

[2014.2] Spotkanie popularyzujące 16 tom "Pamiętnika Ustrońskiego" (26 stycznia 2014 r., Parafia Ewangelicko-Augsburska w Ustroniu Filiał w Dobce)

Drugie z cyklu spotkań popularyzujących 16 tom „Pamiętnika Ustrońskiego” miało miejsce dnia 26 stycznia 2014 r. Jako że odbyło się ono w sali Kaplicy Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Ustroniu Filiał w Dobce – przeznaczone było głównie dla społeczności dobczańskiej. Nie bez znaczenia pozostawał tutaj fakt, że w najnowszym wydawnictwie TMU znajduje się właśnie artykuł poświęcony dzielnicy Dobka oraz historii tamtejszej szkoły, autorstwa naszego redakcyjnego kolegi Michała Pilcha, który rzeczone spotkanie prowadził.
Serdecznie dziękujemy Michałowi za popularyzację „Pamiętnika” w tej najbardziej wysuniętej na południe dzielnicy Ustronia, a wszystkim mieszkańcom Dobki za liczne przybycie. (bk)

[2014.1] Spotkanie popularyzujące 16 tom "Pamiętnika Ustrońskiego" (14 stycznia 2014 r., Parafia Ewangelicko-Augsburska w Ustroniu)

W dniu 14 stycznia 2014 r. na Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Ustroniu odbyło się pierwsze z cyklu spotkań popularyzujących najnowszy, 16 tom "Pamiętnika Ustrońskiego", który ukazał pod koniec 2013 r.
Organizowanie tego typu wydarzeń kulturalnych przez Towarzystwo Miłośników Ustronia po głównej, oficjalnej promocji książki, stało się już poniekąd tradycją.
O nowym wydawnictwie opowiadali Bożena Kubień i Michał Pilch z redakcji "Pamiętnika Ustrońskiego".
Spotkania takie cieszą się zawsze dużą popularnością wśród ustrońskiej społeczności lokalnej, a szczególnie na Parafii Ewangelicko-Augsburskiej, gdzie uczestniczyło blisko 70 osób.
Serdecznie dziękujemy wszystkim Państwu za tak liczne przybycie, a ks. radcy Piotrowi Wowremu - proboszczowi Parafii Ewangelicko-Augsburskiej pw. Apostoła Jakuba Starszego w Ustroniu oraz ks. Stanisławowi Dordzie - za pomoc i koordynację wydarzenia. (bk)
Dnia 21 grudnia 2013 r., tuż przed Świętami Bożego Narodzenia, w Muzeum Ustrońskim im. Jana Jarockiego, odbyła się uroczysta promocja najnowszego wydawnictwa Towarzystwa Miłośników Ustronia – 16 tomu „Pamiętnika Ustrońskiego”. Prezentacji dokonała Danuta Szczypka – historyk i pedagog, autorka opracowań dotyczących dziejów Wisły, inicjatorka i współredaktorka „Rocznika Wiślańskiego”. Na wstępie swego wystąpienia recenzentka zacytowała fragment artykułu prof. Ewy Chojeckiej, dotyczącego pamięci, który to cytat posłużył również zespołowi redakcyjnemu „Pamiętnika” jako wstęp i zarazem motto: „Jakie jest tworzywo pamięci? Nasze doświadczenie oraz badania podpowiadają, że pamięć składa się z elementów wielorakich: racjonalnie udokumentowanych faktów, wątków mitycznych, stereotypów, intencjonalnie i wybiórczo zestawionych zbitek (...), a tam, gdzie dotyka nas osobiście, potrafi być podmalowana emocjonalnie (...)”.
I taki właśnie jest „Pamiętnik Ustroński” – mówiła Danuta Szczypka. Autorzy artykułów odtwarzają wydarzenia z przeszłości na podstawie rzetelnie udokumentowanych faktów, chociaż nie zawsze posługują się tzw. aparatem naukowym. Wielu z nich opisuje losy swoich bliskich i znajomych. I to jest właśnie to, co dotyka ich osobiście. Jest to ta pamięć „podmalowana emocjonalnie”, najczęściej wzruszająca, także dla postronnego czytelnika. (...) „Pamiętnik” jest poświęcony Ustroniowi i jego mieszkańcom. Jednak autorzy artykułów zwykle przedstawiają tło wydarzeń oraz ich powiązania. Odnoszą się do sytuacji z przeszłości Śląska Cieszyńskiego, a tym samym do postaci, które tu żyły i działały. (...) Autorzy wszystkich artykułów i wspomnień starają się rzetelnie i bezstronnie opisać wydarzenia z przeszłości, mimo że czasami wyczuwa się ich emocje. I trudno się temu dziwić, piszą wszakże nie tylko o tych, co odeszli już w niepamięć, ale o tych, których znali, także swoich bliskich.
Dnia 2 sierpnia 2013 roku na zaproszenie Towarzystwa Miłośników Ustronia gościła w Muzeum Ustrońskim im. Jana Jarockiego Sylwia Cieślar – młoda wolontariuszka misyjna z Ustronia, która przez rok pracowała w amazońskiej dżungli w ramach Salezjańskiego Wikariatu Misyjnego „Młodzi Światu”. „Miałam dopiero 19 lat, kiedy pojechałam do dżungli Ktoś mnie zapytał – jak to? Chcesz zostawić Ustroń, zostawić Dom? Pojechałam i... tam też znalazłam Dom. Chcę opowiedzieć o nim innym ustroniakom. Chcę opowiedzieć o tym, jak wyglądają misje w Amazonii” – napisała w zaproszeniu promującym wydarzenie.
"(...) Tak naprawdę to sama nie wiem, dlaczego tak kocham Południe świata" – wspomina Sylwia w artykule do 16 tomu „Pamiętnika Ustrońskiego”. "Może dlatego, że tyle się czasem mówi o jego potrzebach, a ja się wkurzałam, że jest tak mało ludzi, którzy chcą coś z tym zrobić, więc zamiast marudzić postanowiłam zakasać rękawy i sama się za to wziąć. Oczywiście się przy tym nasłuchałam, że to taka fantazja i na pewno mi przejdzie, ale ja się śmieję, bo mi nie przechodzi. Nie wyobrażam sobie wrócić stąd na fotel przed telewizorem i stać się obojętna, mimo tego, że życie tutaj nie jest proste. Ale już nie ma rady – mogę tylko rozłożyć ręce – bo jak się człowiek zakocha, to – jak się to mówi po naszemu – „po ptokach”. A ja chciałam dotrzeć na Południe, bo w tych ogromnych lasach Amazonii żyją ludzie i żyją też w piaszczystej, arabskiej kulturze, żyją w wielkich górach i w Czarnej Afryce i w trójkątnych Indiach, i tworzą swój świat, który wystaje poza ramy tego „naszego”. Świat, który mnie fascynuje – ludzi o czarnym jak noc spojrzeniu, życiu w pełnym słońcu (moja skóra już się nacierpiała z tego powodu). (...)
"Z inicjatywy Elżbiety Sikory 1 lipca zorganizowano w Muzeum Ustrońskim im. J. Jarockiego spotkanie z Sylwią Kowalewską z domu Mac, rodowitą ustronianką, zamieszkałą w Calgary, w Kanadzie." – pisze na łamach „Gazety Ustrońskiej” Lidia Szkaradnik. "Sylwia przybyła do Ustronia po 13 latach od ostatniego pobytu w Polsce, tylko na kilka dni, więc intensywnie poszukiwała śladów dzieciństwa zachowanych, a może wręcz wyidealizowanych we wspomnieniach, do których z pewnością powraca myślami zza oceanu. Dzieciństwo spędziła wraz z rodzicami w istniejącym do dziś Wielkim Domu, uczęszczając do Szkoły Podstawowej nr 1, którą po czterech latach edukacji opuściła z powodu przeprowadzki do Warszawy. Tam ukończyła studia stomatologiczne, a po zamążpójściu wraz z mężem Ryszardem, również lekarzem, wyjechali w 1981 r. na Zachód, podejmując niełatwą decyzję, w tajemnicy przed najbliższymi, by już nie powracać. Obecnie jest znanym stomatologiem, posiadającym własny gabinet z kilkuosobową kadrą.
Spotkanie i rozmowę na zasadzie „wieczorku bez mikrofonu” prowadziła jego inicjatorka, która utrzymuje stałe kontakty z przyjaciółką w Kanadzie i która już wcześniej przeprowadziła z nią wywiad, zamieszczony w „Pamiętniku Ustrońskim” nr 15, pod wymownym tytułem „Tęsknota za małym kawałkiem świata”.
W dniach 21-23 czerwca 2013 roku w Wiśle odbywał się I Międzynarodowy Zjazd Pilchów. Pomysł zorganizowania takiego spotkania powstał podczas ubiegłorocznego spotkania „Cieślarów”. Powołany został Komitet Organizacyjny, a do organizatorów dołączyło Towarzystwo Miłośników Ustronia. Nie tylko przejęliśmy obsługę finansową, ale Zjazd uznaliśmy jako wydarzenie kulturalne, którego byliśmy współorganizatorami. Wśród naszych członków zarówno w przeszłości, jak dzisiaj są osoby noszące nazwisko Pilch. Do tych znamienitych postaci należy Józef Pilch, znany działacz TMU, bibliofil i badacz dziejów Ustronia, którego setną rocznicę urodzin obchodzimy w 2013 roku.
Spotkanie Pilchów rozpoczęło się uroczystą kolacją w „Karolowym Dworze” w Wiśle. Na spotkaniu prof. Daniel Kadłubiec mówił o etymologii nazwiska Pilch. To jego wystąpienie zaowocowało ciekawą dyskusją, w której uczestniczyli goście przybyli z odległych stron. Wśród uczestników spotkania były osoby obecnie mieszkające w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Serbii, Republice Czeskiej. Ciekawymi wspomnieniami dzielili się mający polskie korzenie Serbowie. Dziś często noszą już serbskie nazwiska, ale każdy z nich wspominał swoich przodków pochodzących z Wisły, a noszących nazwisko Pilch.
„O budowie uzdrowiska w Ustroniu”. To tytuł kolejnego spotkania poświęconego historii i lokalnemu dziedzictwu, zorganizowanego przez Towarzystwo Miłośników Ustronia. Tym razem uwagę licznie przybyłej publiczności zwróciliśmy na przeobrażenia, jakie dokonały się w przestrzeni publicznej naszego miasta w latach 60. 70. i 80. XX wieku, zmieniając jego dotychczasowy krajobraz. Z czasem zmiany te stały się wyznacznikiem miejsca i na trwałe wkomponowały się w nasz rodzimy pejzaż.
A opowiadał inżynier budownictwa Korneliusz Świątek, który w zasadzie od samego początku uczestniczył w tym ogromnym przedsięwzięciu.
Towarzystwo Miłośników Ustronia wraz z Muzeum Ustrońskim im. Jana Jarockiego zorganizowały wspólnie jubileusz 90. urodzin Ottona Wineckiego-Windholza – zasłużonego członka TMU, od 29 maja 2008 r. noszącego zaszczytny tytuł Honorowego Obywatela Ustronia.
Urodził się 29 marca 1923 r. w Ustroniu, w domu numer 2 (dziś ul. Ignacego Daszyńskiego 72), jako syn Selmy z domu Ring i Józefa Windholzów. Uczęszczał do miejscowej Szkoły Powszechnej nr 2 oraz Państwowego Gimnazjum Kupieckiego w Cieszynie. Pod koniec października 1939 r. został wywieziony do tworzącego się obozu koncentracyjnego w Nisku, skąd udało mu się zbiec i dostać do Lwowa. Tam został schwytany przez NKWD i wywieziony do obozu pracy na Syberię. Z końcem 1943 r. zgłosił się do tworzącej się w ZSRR armii kościuszkowskiej, z którą przeszedł cały jej szlak bojowy, zakończony w Berlinie w maju 1945 r. Po zdaniu matury rozpoczął studia w Wyższej Szkole Handlu Morskiego w Sopocie, a w maju 1949 r. podjął pracę w Ministerstwie Handlu Zagranicznego. W wyniku wydarzeń politycznych 1967-1968, pozbawiony pracy, został zmuszony do opuszczenia kraju i osiedlił się wraz z rodziną w Melbourne w Australii. Z żoną Krystyną są wieloletnimi (od 1994 r.) członkami Towarzystwa Miłośników Ustronia. Pozostaje w stałym, nieprzerwanym kontakcie ze swą ziemią ojczystą, którą co kilka lat odwiedza (ostatnia wizyta miała miejsce w 2010 r.).
Spotkanie uświetnił występ Estrady Ludowej „Czantoria” oraz młodych wokalistek – Magdy Zborek i Sylwii Cieślar. Nie zabrakło powinszowań od przyjaciół z Ustronia i Cieszyna. Życzenia składali również burmistrz miasta Ustroń Ireneusz Szarzec i przewodniczący Rady Miasta Ustroń Stanisław Malina.
Niewątpliwie największą radość sprawiła wszystkim uczestnikom uroczystości bezpośrednia rozmowa z Jubilatem przez Internet. "Jezeryja kany, nale to było cosikej!" – wspominał później w gwarze cieszyńskiej na łamach „Gazety Ustrońskiej” pan Otek.